“Wat was toch maar weer de idee achter hun beschaving?”

“Wij adviseren samen thee te gaan drinken.”

“Wij adviseren samen koffie te gaan drinken.”

Gewone vink; foto René de Waal

Het was afgelopen woensdag al zo alomlenteachtig lenteweer dat het me niet eens opviel dat het wel de allereerste keer dit jaar was dat ik de vinkenslag weer hoorde. Gek, op de komst van andere vogels kan ik mij eindeloos hunkerend verheugen. We zágen ze ook, duikelend van de ene bomenrij in het laantje naar de andere. Ze volgden elkaar, en ons. Op een of andere manier sprak dat allemaal vanzelf. Nu is alles in de natuur ook wel vanzelfsprekend – tot je erover na gaat denken.

Alle omstandigheden moeten in orde zijn: licht, temperatuur, beschikbaarheid van voedsel. Kleine veranderingen doen ertoe. Maar een  grote verandering zoals die van afgelopen woensdag –  en opeens was het geen grijze winter meer maar een uit z’n voegen barstende lente – is kennelijk té groot, er gebeurt te veel om allemaal te registreren. Alles stond open als bij liefde op het eerste gezicht. Een ongekend weldadig en intens thuiskomen. Alleen diepe meditatie vermag dat ook op te roepen.

We hoorden woensdag alleen de vinkjes, en dan ook alleen omdat ik mij er nu bewust over verwonder,  maar misschien roerden zich al veel meer vogels. Dan heb ik die niet gehoord, niet kúnnen horen. Mijn gehoor ‘slijt’. Van alle natuurlijke dingen vind ik dat een van de moeilijkste dingen om te aanvaarden. En ik ben er nog niet aan toe me met spijtige gelatenheid dan maar te werpen op de zeevogels, die zich zoveel kenbaarder maken dan kbv-tjes. (‘Een wat?!‘ wil mijn vrouw weten als ik op haar vragen welke vogel daar voorbijvloog ‘een kbv-tje’ suggereer, een klein bruin vogeltje. Dat worden er steeds meer. Ook komen er gbv’s bij, al kan ik van de grote de kleur vaak nog goed onderscheiden.)

Het ging vanmorgen eigenlijk nog anders. Gisteravond las ik in een interview met Koos van Zomeren in De Groene Amsterdammer dat hij nog steeds nadenkt hoe hij het geluid van een vogel in taal kan vangen. Dat kan natuurlijk niet, maar toch. Bij de zilvermeeuw kwam hij uit op ‘smalende keelklanken’ en dat vond hij uiteindelijk toch goed gevonden. Soit. Van Zomeren heeft mooiere omschrijvingen bedacht, bijvoorbeeld die over het foerageergedrag van de kanoeten: ‘ze naaiden modder aan het wad.’

Maar over de mooi- of  lelijkheid van de vergelijking gaat het me niet. Over goed en kwaad gaat het in de natuur evenmin, en nee, de natuur is geen spiegel. Misschien is dat ook wel het bevrijdende van in de natuur rond banjeren. Je kunt er thuis komen.

Ik ging slapen met de gedachte dat Van Zomeren zich nu hij eerdaags tachtig wordt ook is gaan toeleggen op de zeevogels. Het is dan gewoon moeilijker om de staartmezen of de goudhaantjes nog te horen. Over de hinderlijk toenemende beperkingen met het vorderen der jaren heeft hij uitvoerig verteld in We gaan zo (Privé-domein nr. 335, 2025). Dat aanvaarden is trouwens ook een vorm van thuiskomen.

Vanmorgen zag ik dat interview weer geopend terug op mijn schrijftafel. En nu bedenk ik dus dat we woensdag die vinkjes ook gehóórd moeten hebben. Ik weet het zeker. Ik hoor ze eigenlijk nu pas, met mijn innerlijk gehoor.

52° 06′ 03.42″ N, 5° 38′ 46.38″ O

Wij wandelden gisteren bij Ede. Ede ligt net wél of net níet in de Gelderse Vallei. Wij waren bij De Ginkel aan de noordoostkant, dus dat was aan de droge, aan de net-niet-kant. In elk geval, ten noorden van Ede is evenveel Nederland als ten zuiden ervan. En ten oosten ligt niet meer dan ten westen.

Er is daar een militair oefenterrein maar we zagen geen soldaten, geen Jongens en geen Meisjes die ons land zullen verdedigen als de Vijand komt. We dachten wel af en toe geschiet te horen, ver weg. De autoweg was nogal lawaaiig, die overstemde ook ruimschoots de vinkjes. Zelfs op ons balkon in Amsterdam-Noord is het stiller. Er waren veel wandelaars, wat niet gek was gezien het lenteweer. Zij hadden elkaar veel te zeggen. Ook kwamen wij veel paarden tegen.

Ede is een keurige plaats met keurige mensen, van wier gewoonten ik slechts deze wil noemen: Edenaren houden van kippen. Dat moet wel, want in de hele gemeente wonen net zoveel mensen als in Amsterdam-Noord (ongeveer 125.000) terwijl er meer dan drie-en-een-half  miljoen kippen wonen. Met een evenredige verdeling zouden wij dan 28 kippen op het balkon moeten houden. Al onze buren zouden ook 28 kippen houden dus bij klachten was het meteen gelijkspel.

Nu doe ik voorkomen alsof dit een eenvoudige rekensom is maar dat is niet zo. Eergisteren bijvoorbeeld werden er bij een leghennenbedrijf tussen Ede en Veenendaal nog 23.000 kippen vergast omdat er Vogelgriep was geconstateerd. Hoe de stand vandaag is weet ik niet. En verder, in Amsterdam-Noord staat af en toe ook wel eens een woning leeg. Niet vaak, toegegeven, en ook niet lang, maar toch. Die getallen ga ik niet iedere dag wijzigen. Ik ben de voormalige minister van Landbouw niet. Die zou allang onnavolgbaar gejongleerd hebben met scheikundeboekachtige formules.

Er is trouwens een nieuwe minister. Die oogt pienter. Hij komt uit Twente, bijna Duitsland dus al. ‘Kiek’n wattet wordt’ zeggen ze daar als iemand met iets geheel nieuws begint en ze de poging niet op voorhand als kansloos willen afschieten. Wie hem kent, roemt ‘m om het hardst om zijn pienterheid, het zal dus wel niet alleen zijn brilletje zijn. Het nieuwe kabinet verwacht veel van ‘m, anders hadden ze hem niet het rottigste dossier gegeven.

Terwijl ik gisteren zo aan de kippendichtheidsratio liep te hoofdrekenen en de zaken alleen verder compliceerde door te denken aan de geitendichtheid, die in deze streek nog ongelimiteerd mag groeien (hoeveel geiten gaan er op het balkon?) gunde ik de kakelverse minister méér dan de pienterheid die hem op voorhand wordt toegeschreven. Véél meer. Naast de gigantische aantallen kippen en geiten gaat het tenslotte ook nog om runderen en varkens. Dat zijn er ook niet weinig hoor! Die zullen de minister nog meer hoofdbrekens geven. Op het balkon kunnen wij ze niet hebben.

Wij wisten wel dat Ede in het Hart van Nederland lag. We hoopten op een markering, een mooie steen of zo waar je dan omheen kon lopen en je dan pas op en top Nederlander voelen. Nu weet ik dat we dan bij Lunteren hadden moeten gaan wandelen. Maar daar heerst Vogelgriep.