Categorie: Reflecties

Als ik een pasklare oplossing had voor de klimaatproblematiek, liep ik vandaag niet mee in de Klimaatmars maar zat ik in de politiek.

Echt?

Ja, echt.

Zo echt als alle leven op onze verdrietige planeet.

DEZE  TEKST  IS  NIET  GEGENEREERD  DOOR  A.I.!

_____

Opm.

Kennismaken met mij kan, al garandeer ik niet meteen een gezellig samenzijn. Ik ben nogal op m’n zelf en heb wat je noemt ‘mijn bezigheden’. Die zijn volstrekt onbelangrijk, gelet op wat er allemaal in de wereld gebeurt, maar ik heb ze nu eenmaal. Soms denk ik wel eens dat ik mijn bezigheden ben. Dat dat baarlijke onzin is zie ik ook wel in. Ook mijn gedachten zijn volstrekt niet van belang. Noch mijn gevoelens. Maar toch, verstoring van mijn bezigheden veroorzaakt ongemak en dan ben ik heus niet altijd vriendelijk hoor.

Jeumig, wat kan ik narrig zijn! Ik kan dan geen land met mijzelf bezeilen. Als mijn kompas weer eens zoek is, sla ik wartaal uit. Geraaskal. De landkaart die ik dan teken bestaat uit louter dwaalwegen, de oceanen die ik bevaar kennen geen vasteland. Van nergens geraak ik ooit ergens.

Maar ik doe in elk geval niet alsóf. U bent gewaarschuwd.

Roel Mellema

De verantwoordelijke staatssecretaris mocht het dinsdag in Nieuwsuur uitleggen: wat ging zij doen aan de schrikbarende stand van het onderwijs? Tenminste, als je uitging van de resultaten van het PISA-onderzoek dat net op maandag gepubliceerd was. Dit deed de staatssecretaris. De interviewster ook, want anders had ze wel andere vragen gesteld.

De staatssecretaris ontweek eerst behendig de klippen en ravijnen die altijd opdoemen als je naar oorzaken gaat zoeken. Het was een lange weg. Het was een moeizaam gesprek. Daarna gebaarde de staatssecretaris weids met haar arm naar een punt op de horizon: ‘over drie jaar is de neerwaartse beweging tot stilstand gebracht’. Hoe? ‘Met z’n allen’. Dat ging zeker lukken. Zij voelde zich immers tot in haar hart en in haar ziel betrokken?

Je zult maar 15 zijn en dan van je ouders te horen krijgen dat je de op-een-na-slechtste van de klas was. Op die toets dan. Alleen in dat land waar ze de natuur hadden leren te bestuderen, en waar ze hadden leren filosoferen, en waar de literatuur begonnen was, en waar ze de democratie zo ongeveer hadden uitgevonden deden de kinderen het nog beroerder. Op diezelfde saaie toets dan. Boeien! Zijn de kaartjes voor Roxy Dekker nu al op?

Mijn herinnering kan mij bedriegen maar toen ik 15 was hield ik het voor mijn hoogste ambitie niet te deugen. Het leek mij niks lollig ‘naar mun werk te moeten’ en daar dan mijn levensvervulling in te zien. Ook vond ik het stom dat er in de klas niks gezegd werd over ‘de club van Rome’. Bij Staatsinrichting mocht ik niet eens meer vragen wat ‘we’ konden doen om de staat zelf eens naar onze zin in te richten. Van de boeken die ik toen las had de docent wel eens gehoord, ‘maar daar was hij nog niet aan toegekomen’.

Een vergelijking tussen toen en nu is nog schever dan de toren van Pisa. Het was niet beter en het was niet slechter. Wie vergelijkt eindigt altijd verongelijkt. Het alles verpletterende ‘meten=weten’ had ik al vroeg ingeruild voor het onmeetbare ‘wezen’. Ik ga maar en ben. Alleen het niet-deugen heb ik een beetje vol kunnen houden, soms. Maar altijd met hart en ziel.

Het vergt een academische studie (of twee) om het PISA-onderzoek ‘op zijn merites’ te kunnen beoordelen. Wat meet je? Het vergt een beetje nieuwsgierigheid, en vooruit, misschien een portie scepsis, om erachter te komen wie dat onderzoek laat verrichten: de OESO. En waarom: samen nóg beter economisch scoren. Zie de Binnenhoflezing van niet toevalligerwijs de partijgenoot van voornoemde staatssecretaris.

De natuur zieltoogt. De klimaatverandering kan niemand ontgaan. Wapengekletter lost menselijke geschillen niet op. Op het punt van ‘beschaving’ scoren sociaaleconomisch zogeheten ‘ontwikkelde’ landen beneden de waarden die aan medemenselijkheid gesteld mogen worden.

Het vergt wat durf, en vooruit, misschien wat avontuurlijke zin, om buiten de gebaande paden te treden. Wat weet je nu? En vooral, wat weet je nu niet? De vraag is wat mij betreft niet of 15-jarigen adequaat toegerust zijn om aan het wensenlijstje van de OESO te voldoen maar wat voor mensen zij zijn. En wat voor samenleving zij willen vormen. De vraag is: wie ben jij?

Paul van Ostaijen (1896-1928), Bezette stad (1921)

Nu in dit theater:

The Rise and Fall of Ongehoord Nederland: The Musical!

Engelen & The Devils: The Musical!

Mona Keijzer & The Project 2029: The Musical!

Jetten & The Millions: The Musical!

Misunderstanding Pisa: The Musical!

Misunderstanding Pisa II: The Musical!

Guns & Roses in Overasselt: The Musical!

Homeless: Nowhere To Go In The Netherlands: The Musical!

The Miracle of Madurodam: The Musical!

FBI & The Fat Bike Investigations: The Musical!

Point Of No Return: Deposit or Statiegeld: The Musical!

What Foreign Affairs?: The Musical!

Being Matthijs van Nieuwkerk: The Musical!

A Bridge Too Much: The Musical!

Whining In Waterland: The Musical!

Furious About Fire: The Musical!

Donald In The Netherlands: The Everbest Musical!

NB:  De productie Nature In The Netherlands komt deze week te vervallen wegens een stemaandoening van de hoofdrolspeler.

Komende zaterdag wordt er in Amsterdam weer een Klimaatmars gehouden. Zonder klimaat is het maar niks in dit leven en er zijn toch waarachtig wel redenen om je er zo langzamerhand zorgen over te maken. Mag ik er bijvoorbeeld van uitgaan dat er morgen nog een klimaat is? En daarna ook nog de volgende week, en de week daarna, als het Prinsjesdag is, om over de langere termijn maar niet te spreken?

Ik zocht naar de bepalingen dienaangaande. Er was toch ergens een overeenkomst toen ik dit leven aanvaardde? Het heugde mij dat ik eens in zeer kleine letters iets had gelezen over geluk, en dat bij ontstentenis daarvan de directie nimmer aansprakelijk gesteld kon worden. ‘Op is op en weg is weg’, zoiets.  Daar begonnen ze dus niet aan. Over het klimaat ontwikkelt zich nu bij mij een gerede twijfel.  

Vermits ik geen garantiebewijs kan overleggen is reclameren geen optie. Op de escalatieladder is demonstreren dan de volgende trap. Over volksopstand  durf ik voorlopig maar niet na te denken want bij een eventuele deelname aan de klimaatmars breekt mij het klamme zweet al uit. Al die mensen! En dan al dat geroep! Die ongearticuleerde herrie! Had dat zin?

Om definitieve bevestiging van deelname zo lang mogelijk uit te stellen begon ik maar met een inventarisatie van de argumenten pro en contra. Was er dit jaar weer een prikkelvrij blok? Met wat stemoefening beschreeuw ik makkelijk het hele Rokin! Wat was de weersvoorspelling? Heb ik nog goede wandelschoenen? Nee, blote voeten maakt indruk! Wat zouden de boeren hiervan wel weer niet vinden? Zouden ze ons wel zien daar in Den Haag? ‘Op is op en weg is weg’ is ook een heel goede tekst voor op mijn bord! Enfin, toen ik beide kolommen in nethandschrift uitgeschreven had kwam ik bij PRO op welgeteld zevenendertig argumenten. En bij CONTRA op precies zevenendertig. Was ik mooi klaar mee. Uitgeteld.

Omdat ik nog in de aarzelfase verkeer heb ik volgende week zaterdag maar wel vrijgehouden in mijn agenda. Mijn kolommenschema houd ik op mijn bureau. Misschien schiet mij de komende dagen nog een dingetje te binnen.

Wolf (Canis lupis lupis) | foto Ingrid Boll / Zoom.nl

Afgelopen woensdag debatteerde de Tweede Kamer over de wolf. Dat was me wat. De vlokken kamerjassenvacht vlogen in het rond. Daarna lagen er twintig emoties huilend in het rond.

Wie eenmaal een roedel wolven heeft horen huilen, vergeet dat nooit meer. Daarvoor hoef je niet meer helemaal naar de Karpaten, de Abruzzen of de Pyreneeën. Ook op de Veluwe en in Drenthe zijn ze nu wel eens te horen: https://www.youtube.com/shorts/i9OEB4qzxaU?feature=share.

Huilen is niet het goede woord, zingen is misschien een beter. Wolven stemmen hun vocalises op elkaar af. Ze harmoniëren. Ze variëren, zingen tweede en derde stem. Of vierde. Er is een gemeenschappelijke grondtoon die zij alleen kennen. Uit welke diepte die opwelt weet niemand.

De vergaderzaal van de Tweede Kamer is een naar hok. Je kunt er de lucht niet zien, de wind niet voelen. Je zou er je hond of kat niet in willen achterlaten, nog niet voor een nachtje. Misschien dat daarom de Kamerleden zulke akelige geluiden maakten. Woensdag ging het dus over wolven. Of eigenlijk ging het niet over wolven want over de echte wolven had bijna niemand iets zinnigs te zeggen. En wat er wel over hen gezegd werd strookte niet met wat we feitelijk over wolven weten. Misschien staan wolven wel te ver van onze volksvertegenwoordigers. Wetenschap ook. ‘We gaan toch zeker niet handelen vanuit wat de wetenschap is komen te weten? Dan hoeven we toch helemaal niet te debatteren?’ Dit verzin ik niet. Zelfs Roodkapje verzon dit niet, maar die kwam ook niet uit Volendam.

Nu even wat andere feiten. Er zijn in Nederland plus of min 1,8 miljoen honden (Canis lupus familiaris). In ieder vijfde huis van de straat is dus een hond te vinden. Nou ja, er zijn natuurlijk ook mensen met meer dan één hond. Later rekenen we dat nog wel eens precies uit want als het om feiten gaat komt het eropaan. Dit in verband met hoofdelijke aansprakelijkheid en dergelijke.

Die plusminus 1,8 miljoen honden zijn betrokken bij plusminus 150.000 geregistreerde bijtincidenten ’s jaarlijks. 40.000 zijn dermate ernstig dat medische verzorging wenselijk is. Het kunnen er ook meer zijn maar het zijn in elk geval mensen of mensjes van vlees en bloed. Want anders is hechten natuurlijk niet nodig, of een prik tegen tetanus of hondsdolheid.

Er zijn in Nederland plus of min 3 miljoen katten (Felis catus), de wilde katten (Felis silvestris) niet meegerekend. Achter iedere vierde deur in de straat is dus een huiskat te vinden. Die plusminus 3 miljoen katten vangen plusminus 100 miljoen prooidieren ’s jaarlijks. Nu wordt de rekenarij pas echt ingewikkeld, want schatten. Ik bedoel de cijfers.

Hoeveel vogels zijn dat wel niet? Vogelbescherming Nederland presenteert getallen tussen minimaal 14,6 en 38,3 miljoen vogeltjes. Maar het kunnen er makkelijk veel meer zijn. In elk geval, het gaat om vrije vogels.

Ik ga niet verzinnen hoe het er in de vergaderzaal der Tweede Kamer aan toe zal gaan als het er echt om gaat, om het klimaat en zo. Erg gerust ben ik er niet op. De huidige regering zegt daar ook al niks over.

Balatonmeer, Hongarije 1931 | Eva Besnyö | In: Monografieën van Nederlandse fotografen, dl. 9, 1999

De foto hierboven is zo iconisch dat je bijna vergeet dat – ie ooit gemaakt is. De afgelopen tijd kwam ik hem overal tegen: ach ja, dat zigeunerjongetje.

In het Kunstmuseum in Den Haag zijn ze deze week druk bezig de iconische foto een plek te geven in de overzichtstentoonstelling van het werk van Eva Besnyö (1910-2003). Komende zaterdag opent die. Deskundigen moeten maar zeggen wat zij d’r van vinden. Als ze maar niet verdwalen in hoogdravendheden over de Nieuwe Fotografie.

Ik vond nog twee foto’s die Besnyö toen maakte:

Ik bedoel: dat van die diagonalen en dat bijzondere perspectief is ook wel ‘zonder verdere explicatie’ te zien. Wat zag Besnyö? Behalve dan natuurlijk haar camera. En die diagonalen.

Zestig jaar later woonde ik in Buda aan een straat als op de bovenste foto. ’s Nachts kon je aan de honden horen hoever een verlate passant in de straat gevorderd was. Verlichting was er niet. Die honden moesten maar niet los lopen. Alleen voor bekenden werd de poort ontsloten. De honden bleven aan de ketting, hun hele armzalige bestaan.

Van ‘de zigeuners’ wist ik niet heel veel, wél dat de muziek die je in restaurants hoorde met echte zigeunermuziek niks van doen had. Maar dat die muzikanten waren wel degelijk Cigányok waren (Romák zeiden ze zelf liever) dat zag je ook zo. Slechts een heel klein gedeelte van die cigányok verdiende zo hun brood. Hoe de anderen dat deden? Die stalen natuurlijk, beweerden de Hongaren, allemaal. Ze waren ‘een probleem’. Het ‘zigeunerprobleem’. Dat lag naast de ‘Judenfrage’. Hoe het afliep weten we allemaal. Hoeveel Roma en Sinti er nu precies zijn weet niemand. Ze hebben redenen om hun herkomst te verzwijgen. Nog steeds.

Hoe heet het jongetje op de foto? Is dat zijn vader? Zijn dat zijn twee broers? Neven? Wat speelden zij? Moest – ie niet naar school, of was het misschien zondag? Of misschien vakantie? Wat betekende vakantie dan voor dat jongetje?

Hoeveel forint kregen ze voor hun spel? Wat konden ze daarvoor kopen, voor thuis? Hoeveel mensen was ‘thuis’? Hoe ver lopen? Hoe ver van de huizen waar de Hongaren woonden? Hoe ver van de rest van de wereld?

Ieder heeft zo zijn of haar persoonlijke beleving bij die foto. Maar ik kan het woord ‘iconisch’ niet meer horen. Of  ‘esthetisch object’. Isten őrizz. Waarom dit zo is? Hierom:

Aylan Kurbani, het Syrische jongetje dat in 2015 aanspoelde bij de kust van Bodrum. | Reuters. Óók een iconische foto.