Ooievaar (Ciconia ciconia) | foto: Anne Reitsma / Deel de natuur

De ooievaar schrijdt

als de deftigheid zelve –

schrokken kan later

____

Opm.

Geloofden mensen nou ooit echt dat de ooievaar en kindertjes krijgen met elkaar te maken hebben? Of is dat een vorm van cognitieve dissonantie?

Van Aristoteles tot in de late middeleeuwen hield men wel meer onwaarschijnlijks voor waar, bijvoorbeeld dat zwaluwen zich in de winter in de modder van een vijver schuilhielden. Hoe anders te verklaren dat ze alleen in de zomer te zien waren? Goed kijken kwam later.

Zeker tot aan Jacob van Maerlant (Der Naturen Bloeme, plm. 1270) zag men in de natuur vooral wat men geloofde. De ooievaar gold als zinnebeeld van de onzelfzuchtige ouderliefde en als brenger van geluk. Kom er eens om.

Niettemin speelde een echte ooievaar een onmisbare rol in de ontwikkeling van de vogelkijkkunde. In 1822 werd in Duitsland een ooievaar uit de lucht geschoten die een Afrikaanse pijl door z’n keel had. Dat leidde tot het algemene besef van migratie bij vogels. Met zenders en geolocators is de vogeltrek van soorten en van individuele vogels pas sinds de laatste twintig jaar enigszins in kaart te brengen. Nederlandse ornithologen, zoals de trekvogelecoloog Theunis Piersma, vervullen daarin een voortrekkersrol.

Die enorme toename van kennis maakt vooral duidelijk hoeveel we niet weten. Dat op deze planeet alles met alles te maken heeft, is vooral zichtbaar bij het natuurlijke gedrag van vogels. Hier prutsen aan de waterstanden heeft gevolgen voor de vogelstand in Afrika, en vice versa. Want vogels trekken heen en weer.

Waarom de ooievaar al sinds de 16^e eeuw in het stadswapen van de hofstad Den Haag prijkt is niet geheel opgehelderd. D’r waren er toen gewoon heel veel. Maar ja, er waren toen ook veel musjes. En ijsvogels.

Er zijn allicht talloze deugden waarvan een krachtige ontwikkeling de Haagse politiek zeer ten goede zou komen: niet zien wat je gelooft, maar pas geloven wat je ziet. En begrijpt, al is het maar enigszins.

(Met Box 1, Box 2 en Box 3 kom ik ongemerkt zo toch weer bij de kindertjes uit. Het is in het landsbelang dat we goed voor de komende generaties zorgen: voor alle kinderen, niet alleen die van de ooievaar).