[Alberto Giacometti (1901-1966), Hond (1951)]; Verdwaald, Eva Gerlach]

Verdwaald

Een hond liep in de tuin, die was daar niet

besteld. Hij zocht, zijn neus dicht bij de grond, een weg

die daar niet liep, groef soms vlug in de aarde,

vooral bij de heg, waar hij niet terug wou. Hee zei ik

   ga je

hier weg. Hij keek niet eens op

van wat hij juist aan het doen was, heen en weer draven

tussen schuur en terras, schoppend met zijn voeten of

   hij overal kleine

dieren af moest jagen. Ik deed het hek los en later

liep hij daar ook voorbij, het straatje uit,

schuddend met zijn zware hoofd, verstrooide

onophoudelijke rukjes alsof zo

de plaats van alles terecht zou komen in de bedoelde

omgekeerde volgorde, horizon open, hij

gewoon van geur naar geur naar huis zou lopen.

Eva Gerlach, Wat zoekraakt, 1994

___

Opm.

Het spannende bij de interpretatie van het gedicht van Gerlach begint bij het zevende woordje: slaat ‘die’ nu op ‘een hond’ of op ‘de tuin’?

In de eerste lezing ligt het perspectief bij de ‘ik’ die in de vierde regel de hond wil wegjagen: die hond hoort niet in die tuin, de ‘ik’ had die bij de inrichting van die tuin niet besteld. Wegwezen uit mijn hof! Het gedicht gaat dan vooral over de buitenkant die de ‘ik’ registreert. Zo doet een hond. Je ziet ‘m (of ‘r) voor je. Je identificeert je met de ‘ik’.

De tweede lezing kan ook: voor de hond is die tuin niet ‘besteld’: die was een onderbreking in een hondse zoektocht om langs het geurspoor weer de weg naar huis te vinden. En dan ook nog allerlei andere kleine dieren die de aandacht maar afleiden: wéér het spoor bijster! Het gedicht gaat dan vooral over binnenkant: hoe kom je thuis? 

Natuurlijk is ‘thuiskomen’ dan ook metaforisch op te vatten en slaat die zoektocht op zowel hond als ‘ik’. Die metafoor verdiept de betekenismogelijkheden: wat is dan ‘een weg die daar niet liep’? Enzovoorts.

Ik zeg ‘ik’, en niet de dichter, of Gerlach. Ik moet mij tenslotte ook zelf kunnen identificeren.

Bij de sculptuur van Giacometti is iets soortgelijks aan de hand. Buitenkant of binnenkant?