Jeroen Bosch, detail uit De tuin der lusten (1480-1490)

Vanwege de duiven mijmerde ik gisteren op het strand over de oorsprong van alles. Zelfs de gewoonste duif lijkt de godganse dag bezig met seks. Altijd maar koeren, flirten, en hop-erop. Dat gaat zo’n beetje het hele jaar door. Duiven onderscheiden zich daarmee van de meeste andere vogels want die beperken hun paringsdrift tot een korte periode in het voorjaar. Hierin gelijken duiven meer op mensen. Bij mensen komt er evenwel schaamte aan te pas. Bij veel mensen tenminste, paren in het openbaar is betrekkelijk zeldzaam. Op het blote-mensen-strand heb ik dit echter nog nimmer gezien.

Nu was mijn oog de afgelopen week gevallen op de aankondiging van De Dikke van Dale dat ze het lemma vulvalippen gaan toevoegen. Schaamlippen blijft er ook gewoon in staan – net als klootzak, homo, lul en kut, geen zorg dus voor mensen die schaamteloos andere mensen willen beledigen – maar of ze bij de redactie van ons gezaghebbendste woordenboek zo een maatschappelijke rel pogen te omzeilen werd mij niet echt duidelijk. Seks ligt nogal gevoelig en voor je er erg in hebt wordt het politiek. Opmerkelijk is wel dat het bericht kwam in de afsluitende week van de WorldPride. Nou ja, ’t is maar een boek hè? En de makers geen leden van de taalpolitie.

Ik keek naar de wolkjes die door de draaiende wind vanuit het noorden over kwamen zeilen. Hoe luchtig! Hoe onbezwaard! Hoe schuldeloos! Vergelijk daar het gewichtige onderwerp eens mee waaraan ik mij in mijn blote kont gemakkelijk dreigde te vertillen. Ergens moet het mis zijn gegaan, ooit moeten wij onze edele onbevangenheid verloren zijn geraakt.

Kijken naar naakten kan op het blote-mensen-strand en in het museum.  Ja, ook op pornosites maar daar zijn de mensen niet onbevangen. Of edel.

Mij viel een probleem in dat ik sedert mijn interesse voor schilderijen is gewekt nooit heb kunnen oplossen. Waarom, ter wereld, schilderden die lui aan het begin van de Westerse schilderkunst het eerste mensenpaar met een navel? In De Tuin der Lusten bijvoorbeeld demonstreert Jeroen Bosch duidelijk dat hij op de hoogte was van de functie van de navelstreng. Maar die scheppingsscene was toch nog voor de zogenoemde zondeval?! Dus toen de mensen nog geen schaamte kenden en vóór mensen door seksuele gemeenschap voor nageslacht moesten zorgen?! Lees dat heel verdrietige verhaal maar na in Genesis 2 vers 24-25, en huiver bij de straf van de opgelegde lasten der zwangerschap.

Al in het Bijbelboek Genesis (6^e, 5^e eeuw voor onze jaartelling) wordt een nadrukkelijk verband gelegd tussen een aanvankelijke staat van natuurlijke argeloosheid, van schuldeloosheid, en schaamte en schuld, die dan weer het gevolg is van de zonde te eten van de boom der kennis van goed en kwaad. Je komt er niet goed uit hoe dat nou kan. Psychologen hebben hun handen vol aan het uitleggen dat schaamte en schuld maar beter niet verward kunnen worden. Niet dat ze daar erg mee lijken te zitten want aan het geldboompje schudden levert allicht iets op.

Overigens, in de overgeleverde versie(s) van dat onwaarschijnlijke verhaal wordt Eva ook twee keer geschapen. Daar hebben bijbelexegeten dan weer de handen aan vol. En volle kerken. Of volle moskeeën of andere gebedshuizen. Want het virus van de schaamte is niet het exclusieve terrein van het christendom. Maar ja, ’t blijft bij boeken hè?

Ik kwam er niet uit, daar aan het strand. Toen we opbraken, en wij het zand van onze kont veegden, leek me wel duidelijk dat het geen flikker, of lesbo of queer uitmaakt of vulvalippen in de Dikke van Dale komt. Je kunt WorldPriden dat het een lieve lust is, zo lang onze beschaving nog niet een edele onbevangenheid heeft ontwikkeld, blijft het tobben met onze seksualiteit. Dat zo’n manifestatie nog nodig is zou iedereen met schaamte moeten vervullen.

Dat is mooi kut.  

Gustave Courbet, L’ origine du monde, 1866