Keti Koti (bron: NPO Kennis)

Op de kop af vijftig jaar geleden overleed Frits Kief. Hij werd 68 jaar. Niemand kent hem nog. Iedereen kent hem. Hij leeft voort in de gedachte dat je maar beter in Holland kunt wonen als de wereld vergaat. Daar gebeurt alles vijftig jaar later. Dat had-ie van Heine, beweerde hij. Die kent iedereen natuurlijk en mij niet, dacht hij, ofschoon niemand in het kaaskoppende Nederland ooit maar een gedicht van de Duitse romanticus had gelezen. Nou ja, misschien de regel ‘Ich weiß nicht, was soll es bedeuten, Daß ich so traurig bin (Die Loreley (1824). Om niet in sentimentaliteit te vervallen laat ik het hier maar bij. Of toch nog deze:  “dort wo man Bücher verbrennt, verbrennt man auch am Ende Menschen”. Heine en Kief zijn vergeten maar dat van die vijftig jaar en dat van die Bücher, en van dat verbrennen, bleek akelig goed gezien.

Vandaag is het Keti Koti. Het zal daarom zijn dat die geschiedenis van Kief mij te binnen schoot. En die regels van Heine. Ik raak wel vaker het doel uit het oog. In de rivier van het leven laat ik mij ook wel eens verleiden door de lokstem van de literatuur. Als het lekker bekt zie je de echte klippen niet.

Het komt misschien ook wel door de geschiedvervalsing in het algemeen. Die tiert hedentendage even welig als in de dagen van weleer. Of de vrees kosten te moeten maken voor een lading die men anders vreest aan schipbreuk ten onder te zien gaan. Koopmanspraatjes winnen het tenslotte altijd van vrome kanseltaal. Ik bedoel dat spreekwoordelijk, net als de Loreley.

In 2022 sprak de toenmalige baas van de B.V. Nederland de volgende woorden uit:

“Eeuwenlang zijn in naam van de Nederlandse staat mensen tot handelswaar gemaakt, uitgebuit en mishandeld. […] En te weinig hebben opeenvolgende Nederlandse regeringen na 1863 gezien en erkend dat het slavernijverleden een negatieve doorwerking had en heeft.

We delen niet alleen het verleden, maar ook de toekomst. Dus zetten we vandaag een komma, geen punt.”  

[M. Rutte, 19 december 2022, ter gelegenheid van de officiële excuses van de Nederlandse Staat voor het slavernijverleden. Rutte was / is opgeleid tot historicus. De zinsnede ‘Geen punt maar een komma’ had hij gejat van de kunstenaar Serana Angelista maar aan dat jatwerk bewaart hij geen actieve herinnering. Tot zover de interpunctie. Of Rutte ‘een negatieve doorwerking’ bewust stijlfiguurlijk als een understatement hanteerde is mij niet bekend]

Mijn vraag boeit nu de vraag of we nog een halve eeuw moeten wachten tot die punt eindelijk gezet kan worden.