Chimpansee Jack interviewt natuuronderzoekster Jennifer Ackerman

(‘Wat ging er toen door je heen?’)  | foto Cary Wolinsky

Het NOS-Journaal eindigde gistermiddag om zes uur met een bericht over chimpansees in Uganda. Die zijn elkaar daar aan het uitmoorden. ’t Is niet best. Een heuse stammenoorlog! Kindermoord en moederdoodslag. Voor wie het daarbij op de bank kan uithouden is er een film van gemaakt. Het Journaal doorsnijdt de reportage met enkele achtervolgingsbeelden uit die documentaire die nu op Netflix is te zien: Chimp Empire (2023). Dat loopt niet goed af.

Maar gelukkig is in de dierentuin alles ‘pais en vree’, vertrouwt de reporter ons toe. En nog een geruststelling: ‘Ze kunnen elkaar niet beschieten én ze plaatsen ook geen dreigementen op sociale media.’

Dat de redactie nadrukkelijk een bruggetje zoekt met de gebeurtenissen in Iran, de Straat van Hormuz en Libanon is zonneklaar: ‘Er is nog geen wapenstilstand,’ verklaart een opgetrommelde biologe desgevraagd in militair jargon. We zien achter haar enkele chimpansees van Burgers’ Zoo die om voedsel bakkeleien. Dat gaat er ‘ruig’ aan toe. Nou ja, ruig? Ik ben gewoon mijn vrouw te vragen om nog een boterham maar dat is ook maar een toevallige culturele conventie.

Wat kan er allemaal misgaan in een nieuws-itempje van krap anderhalve minuut? Genoeg om mij onrust in de nacht te bezorgen. De berichtgeving van de NOS berust op een artikel dat deze week in Science werd gepubliceerd. Dat had ik al gelezen omdat de Volkskrant dit had opgepikt (https://www.science.org/doi/10.1126/science.adz4944).

Wetenschap blijkt dan toch weer een stuk ingewikkelder. Leefde Frans de Waal nog maar! dacht ik in mijn woelingen. Die had ons haarscherp kunnen uitgeleggen hoe het komt dat een vergelijking tussen mens en dier altijd in het nadeel van de laatste uitvalt. Zeker als je ook nog een hek en een slotgracht om die dieren heen zet. En een kassa bij de poort.

Misschien waren ze op de redactie van het Journaal niet slim genoeg om te bedenken dat ze wel naar Burgers’ Zoo moesten omdat De Waal juist daar in jaren ’70 met zijn onderzoek naar primaten is begonnen. Dat hadden ze er best bij kunnen vertellen. Misschien dachten ze wel dat dat gewoon de enige plek in Nederland was waar je nog  chimpansees kon filmen. En misschien waren ze ook wel vergeten dat De Waal’ s levenslange onderzoek zich nou juist richtte op verzoeningsgedrag, op empathie, wat toch heel iets anders is dan raketten op een beschaving afvuren ten einde deze na afloop van de beschietingen in het Stenen Tijdperk weer te doen laten ontwaken.  

Wat zouden die chimpansees hier nou van vinden, vroeg ik mij deze doorwaakte nacht telkens af. Zet maar een muur om dat Witte Huis heen? Met een diepe slotgracht? En een kassa bij de entree?