Kalligrafie: Thich Nhat Hanh (1926-2022)

“Hoop’ is zo’n begrip dat je bijna dagelijks gebruikt zonder stil te staan bij de werkelijke betekenis. ‘Werkelijk’: niet de woordenboekbetekenis, geen theologisch of filosofisch concept, of een politieke belofte van een toekomstige heilstaat. Dan blijf je maar luchtfietsen. Ouwehoeren. ‘Werkelijk’ omdat het werkt deze benarde en vaak hopeloze tijden te overleven. ‘Wezenlijke betekenis’ is misschien nog een betere aanduiding: wat betekent hoop voor mij, voor mijn wezen, voor mijn bestaan in deze wereld?

Waar vind ik hoop in een wereld waarin de kettingzaag verheven is tot het belangrijkste instrument voor menselijk handelen?

In een tastende, persoonlijke zoektocht naar de betekenis van hoop voor hemzelf  (Hoffnung/Hoop, 2024) citeert de cultuurhistoricus Philipp Blom de Tsjechische schrijver en dissident Václav Havel (1936-2011). Als ik het zelf even niet weet zoek ik bij anderen in welke richting ik verder kan zoeken. Dat bemoedigt. Hier is het citaat:

“De soort hoop waarover ik vaak nadenk (vooral in bijzonder uitzichtloze situaties, zoals in de gevangenis) zie ik vooral als een gemoedstoestand, niet als een toestand van de wereld. We koesteren hoop in onszelf of niet; ze is een dimensie van de ziel; ze is niet wezenlijk afhankelijk van een bepaalde waarneming van de wereld of de beoordeling van een situatie. Hoop is geen prognose. Ze is een oriëntatie van de geest, een oriëntatie van het hart; ze stijgt boven de direct ervaren wereld uit en is ergens achter de horizon verankerd. Hoop in deze diepe en krachtige zin is niet hetzelfde als de vreugde over het feit dat de dingen goed verlopen, of de bereidheid in projecten te investeren die kennelijk snel succes zullen hebben, maar veeleer de gave zich voor iets in te zetten, omdat het goed is en niet alleen omdat het vooruitzicht op succes biedt.”