Armando (1929-2018), Der Baum, 2013

‘Ineens is iets kunst,’ zei Armando eens en ergens. ‘Ineens zijn de stoutmoedige gedachten en daden van een troosteloos mens in het domein van de kunst terecht gekomen. Dat is, ik weet het uit ervaring, een streng en wrang domein. Met eigen wetten en gevechten. Je kunt er beter niet terecht komen, want je wilt ook wel weer eens terug en dat lukt je lang niet altijd. Mij is het nooit meer gelukt.’

Stelt Der Baum een boom voor? Geen idee. Had Armando een speciale boom voor ogen? Geen idee. Een Duitse boom wellicht? Geen idee. Waarom zo rood? Geen idee. Is de boom soms een metafoor? Geen idee. Iets met de oorlog misschien? Geen idee. Wat was er eerder, het schilderij of de titel? Geen idee. Wat is de betekenis van het schilderij? Geen idee. De waarde dan?

Om duidelijk te maken dat er niets over te zeggen valt heb je veel woorden nodig. Het lijkt dan wel de explicatie van een of ander religieus ritueel. Maar het is gewoon verf.

En als ik er naar kijk kan ik niet anders dan onwillekeurig aan de maker denken. Aan wat ik weet van zijn leven.

Ik kan er ook niet naar kijken zonder dat ik alle bomen die ik ooit zag er in zie. Aan wat ik weet van mijn geschiedenis.

Het citaat komt voor in een voorstelling die Cherry Duyns een jaar na Armando’s overlijden als eerbetoon aan zijn vriend maakte: Ik hoorde dat er geluisterd werd.

Het navrante is, onder andere, dat hij begeleid wordt door de Oekraïense accordeonist Oleg Lysenko. Poetin had toen wel De Krim en grote delen van de Donetsk bezet maar moest nog aan zijn ‘speciale militaire operatie’ in Oekraïne beginnen. Het bedrog van taal. Trump ouwehoert nu over ‘een excursie’  als hij het bommentapijt bedoelt dat zijn strijdkrachten over Iran aan het leggen zijn. Pete Hegseth  is onomwondener: hij is Minister van Oorlog. Epic Fury bedoelt Iran weg te vagen: Iran zal worden onderworpen aan “dood en vernietiging uit de lucht, de hele dag door.” De militairen hebben ‘maximale toestemming’ gekregen. “Dit is geen eerlijk gevecht: we slaan ze terwijl ze op de grond liggen.”

Kunst.