Beeld: Mag gus Gus (mbv. AI)

Het lijkt mij niks leuk in een dictatuur te moeten wonen. Je zal op straat toch de hele tijd tegen de beeltenis van je onderdrukker moeten aankijken. En dan op straffe van heel erge straf iedere keer diep moeten buigen. Of door de knieën moeten zijgen. Of de grond met het voorhoofd moeten raken. Of uit het hoofd een 51-strofig lied moeten zingen dat het volkslied is komen te vervangen. Dictatoren vragen de onmogelijkste dingen op de onmogelijkste tijden. Slechts twee dingen zijn zeker: ’t is iedere keer meer en je doet het nooit goed. Nee, ik noem geen namen of landen. Feind hört mit.

’t Kan nog erger. Dan doorzie je wel hoe gemeen en doortrapt de Don is maar prijs je hem op voorhand. Overal is Hij. En Hij is Genadig. En Goed. Je draagt een foto van de leider in je portefeuille, waarop die hand als je het lied uit eigener beweging inzet. Niet uit angst dat je een coupletje zult vergeten maar omdat je denkt de don zo te kunnen outsmarten: de don is namelijk een beslissend haartje immoreler en wreder dan jij – en vooral, hij is dommer. Als het eigen kas spekken mis loopt kun je hem altijd nog de schuld geven. Hoe ging dat ook al weer? Wir haben es nicht gewusst.

Het allerergste lijkt me als iedereen wel weet hoe fout het zit en het gepluimstrijk toch aanhoudt. Omdat, om zo te zeggen, Allen doch Butter auf dem Kopf haben. Maar liever niet in het Duits omdat dat verwarrende associaties oproept? Ook al goed, everyone has butter on their head. Vooruit dan, and even more precisely, everyone has oil on their head.

Dat ik zo over die olie moet beginnen te zaniken heeft allicht te maken met het feit dat His Most Splendid President Ever gisteren met een Big Smile ook de laatste stutten van een zinnig klimaatbeleid heeft weggeslagen. En vandaag of morgen in München zal Hij een Zijner Paladijnen dat huiveringwekkende liedje op de maat van ‘Drill, baby, drill!’ weer luidkeels laten aanheffen. Niemand zal veilig zijn en gruwelijke straf zal volgen voor iedereen die niet wil meezingen. Olie is een smeerboel.

Sinds woensdag ben ik mij door een baksteendikke studie aan het werken waarin beweerd wordt dat ‘beschaving’ een uitermate onhandig begrip is dat maar leidt tot zeer dubieuze superioriteitsgevoelens.*  Als ik reflecteer op wat de zogenoemd Westerse Beschaving de mensheid heeft gebracht zou ik zelfs menen een misplaatst begrip: een leeggeplunderde en verkrachte planeet. Met daarop mensen en dieren die zich nergens veilig weten. Dat is geen beschaving maar de ultieme beschimping van waardigheid.

Ik begrijp heel goed dat Quinn geen zin had de hoofdstrekking van haar boek toe te komen lichten in het land waar haar ideeën verketterd worden door mensen die het boek niet gelezen hebben. Alle wetenschap wordt daar inmiddels gebrandmerkt.

De vraag is niet of Quinn gelijk heeft. Of ik. De vraag is ook niet of Trump c.s. overtuigd kan / kunnen worden van zijn / hun abjecte ongelijk. De vraag is in wat voor wereld wij met elkaar willen leven. En wat voor lied daar bij hoort.

_____

*Josephine Quinn, Het Westen; een 4000-jarige geschiedenis, Amsterdam 2025