Torenvalk | Foto: Sovon Vogelbalans 2024

Afgelopen jaar was het Jaar van de Torenvalk, het komende zal het Jaar van de Steenuil zijn. Chinese astrologie? Nou nee. Who says?  SOVON, de Stichting Ornithologisch Veldonderzoek Nederland. Who cares? Tja, het is geen Eurovisiesongfestival natuurlijk. Of het kampioenschap van een of andere moeilijke of dure sport.

Eerlijk is eerlijk, het afgelopen jaar heb ik in de gewone media geen verhoogde belangstelling voor de torenvalk opgemerkt. Maar ja, ik zit niet op Feesboek, Insta of TikTok. En het sjoernaal zit altijd al vol.

Maar ik weet dat er in het hele land heel gewone mensen met dat valkje bezig zijn geweest. Met extra aandacht: waar zitten ze precies? Als lid van een vogelclub: zullen we nestkasten ophangen? Meedoen met de tellingen? Braakballen uit elkaar pulken om te achterhalen wat ze nu precies eten?

Vaak komt mij dit zinvoller voor dan het hebben van ‘een mening over Gaza’. Of ‘een mening over AZC’.  Of ‘over Vuurwerk’. Op het sjoernaal krijg je dan te zien dat het juist die MeningMensen zijn (homo non sapiens opiniens)  die een onverantwoord kort lontje hebben. Vogels houden niet van vuurwerk.

Ook houd ik civil science voor heilzamer dan het lucht geven aan meningen. Hoe meer mensen oog krijgen voor alle samenhang in de natuur, hoe beter we opgewassen zijn tegen een regering die meent dat de schrikbarend teruglopende aantallen weidevogels eenvoudig aan te vullen zijn door een Gruttofokker in bezoldigde Rijksdienst aan te stellen.

Ik keek er wel even van op toen ik dit bizarre beleidsvoorbeeld tegenkwam in een analyse van de trekvogelecoloog Thomas Oudman. Niet eens zo heel erg en niet eens zo heel lang, moest ik daarna tot mijn veel grotere schrik opmerken: stupiditeit gewent. Wat zou de Minister van Landbouw en andere Lobby’s nou hebben gedacht: Makkelijk zat, we zetten die gegrasfalteerde weilanden zo weer vol, net als die geruimde pluimveestallen? Of zouden ze op dat ministerie vurig hebben gebeden dat de Europese Commissie dit zou aanmerken als krachtdadig beleid om in het kader van gemaakte afspraken iets te doen aan de onheilspellende leegte boven onze weiden?

Intussen hoop ik dat vogelliefhebbers het afgelopen jaar ook iedere gelegenheid hebben benut om uit te leggen dat het zogenoemde bidden van de torenvalk niks met vroomheid van doen heeft: het Engelse preying (= azen) werd gehoord als praying (= bidden). Of met kwade opzet verward, want in sommige kerken weet je het maar nooit en binnen het Agriculturele Vooruitgangs Geloof (AVG) blijken de wreedste opvattingen over de natuur gemeengoed. Ga maar eens in de Gelderse Vallei kijken. Of kijk anders naar het sjoernaal.

De monografie De steenuil van steenuilenkenner Ronald van Harxen heb ik inmiddels uit de kast gepakt (Atlas/Contact, 2021). Ik las het destijds met veel genoegen en hoopte maar dat ik die pret deelde met al diegenen die door de corona zachtjes richting een natuurlijker hobby geduwd werden.

En net als toen verbaas ik mij er weer over dat ik mijn allereerste steenuil in de Wieringermeer heb gezien, of all places.  Dat kon eigenlijk helemaal niet, volgens de Vogelatlas van Nederland (SOVON). Maar toch was het zo. Ik zie nog steeds die indringende blik. Ik hoor weer zijn uilenroep boven dat rommelige veldje, daar bij het Gat van de Dijk. Wonderen bestaan. Daar komt geen bidden bij van pas.

Steenuil | Foto Ronald van Harxen, STONE (Steenuilenoverleg Nederland)