Dat het in Belém op de COP30 maar niet lukt om tot een slotakkoord te geraken dat voor iedereen acceptabel is, komt niet door de olifant in de kamer. Iedereen weet immers dat het om de fossiele brandstoffen gaat. Met een flauw grapje: laat de olie eruit lopen, vouw de fant op en berg ‘m goed op in de la van Niet Zulke Goeie Experimenten der Mensheid. Zet daarna de ramen open en kijk wat voor weer we hebben.

Ook het probleem hoe de energietransitie te betalen kan in een handomdraai worden opgelost. Wat te denken van die $ 1000 miljard die Elon Musk door de aandeelhouders in het vooruitzicht wordt gesteld als hij erin slaagt zo ongeveer iedere aardbewoner een elektrische Tesla aan te smeren?

Ik weet ook nog wel andere potjes. Het kan Gustav Klimt dat schilderijtje van mevrouw Lederer nooit 204 miljoen euro aan verfspullen hebben gekost. Of Da Vinci meer dan het dubbele voor de Salvator Mundi. Heeft dat schilderij trouwens de wereld al gered? ’t Is zelfs de vraag of de koper zich niet met een goedgelijkende nepperd bij de neus heeft laten nemen. Maar ja, getuige de koopzieke gekte rondom een in goud vervaardigde kakdoos, een met ducttape  opgeplakte banaan of een zelfshreddende reproductie van een ordinaire muurschildering, is het hoogtepunt op de kunstmarkt nog lang niet in zicht.

Als je er even voor gaat zitten doorzie je al snel de drogredelijkheid van geldgebrek. Alleen al in Nederland wordt er met Oud & Nieuw vermoedelijk aanzienlijk meer dan 100 miljoen aan vuurwerk de lucht in geschoten. Om nog maar te zwijgen over wat het kost om al de rotzooi die het geeft op te ruimen. Wat te denken van de statelijke actoren die dagelijks hetzelfde doen, maar dan in miljarden, met aanzienlijk meer schade en leed tot gevolg?

Ik zwijg ook maar van die tienduizenden containers met rommel die dagelijks op mammoetschepen over alle oceanen wordt versleept, louter en alleen om hier als ‘Ondeugdelijk’ gestempeld te worden aleer die dagelijkse troep de vuilverbranding in wordt gekieperd. Geldverspilling? Hou d’r over op.

Er zijn nog steeds lieden die economische groei voor hetzelfde houden als het heil der mensheid. Je kunt er zelfs een Nobelprijs voor krijgen als je groei bepleit. Dat las ik tenminste vanmorgen in een overigens verder nogal kritische krant.  Joel Mokyr heeft uitgevogeld dat de Industriële Revolutie met een fossiel vliegwiel in West-Europa kon worden aangejaagd doordat men anders ging dénken over technologie en vooruitgang. Goh.

Zonder zijn werk gelezen te hebben is het natuurlijk wel erg gemakkelijk om Mokyr even als een rotje of cobra af te schieten. Het is hem natuurlijk om allerlei (markt- en andere) mechanismen te doen en die doorgrond ik als in dit vakgebied zeer laaggeschoolde niet. Maar zoveel snap ik dan toch nog wel van de economie dat dat geen exacte wetenschap is, óók niet voor een econoom.De economie gehoorzaamt niet aan natuurwetten.

Om een klimaatcatastrofe te voorkomen moeten we niet alleen af van de olie, we moeten vooral af van het idee dat die fossiele brandstoffen onze welvaart en geluk aanjagen. Maar daarover heeft Mokyr naar ik begrijp dan (nog) niet nagedacht.

Ik houd het voor oliedom als je bij het berekenen van de economische prijs  de nabije en toekomstige schade bij het gebruik van fossiele brandstoffen niet verdisconteert. De natuur, en het leven, zelf is geen markt. Liever naïef dan oliedom.