Foto: Sebastião Salgado (1944-2025)

Op de website van de klimaatconferentie in Belém is een hoop te vinden over wat daar allemaal gebeurt (https://unfccc.int/cop30). Vrijdag moet het klaar zijn. Dan wordt iets van een slotverklaring verwacht. Drie observaties temperen mijn geestdrift.

De VS waren allicht uitgenodigd maar die komen niet.. Ze doen daar niet aan klimaat, zeggen ze. Dat is niet best. Nog erger is dat het Amerikaanse leger nu opzichtig voor de kust van Venezuela uit zijn neus loopt te bloeden.  Maar het gaat natuurlijk om de olie.  Dat is oliedom. En daar bootjes naar de kelder jagen is ook nog eens misdadig.

Daarnaast waren er ook mensen niet uitgenodigd en die komen nu toch. Met duizenden en duizenden protesteren de volkeren die diep in het immense Amazonegebied leven: hoor ons! Gelukkig haalt dat nu internationaal de aandacht. Omdat ze van die grappige veertjes dragen? Hmm. . . . , en die gemaatpakte lobbyisten van bijvoorbeeld Shell kregen wel een kaartje?  Hmmm.

En dan zijn er ook nog mensen die niet uitgenodigd zijn en die ook beslist niet zouden komen als ze dat wel waren. Als je op het hoogste niveau deelneemt aan de conferentie krijg je plaatjes van hen zien. Iedere plenaire vergadering op het hoogste niveau wordt geopend met een fotomontage van de legendarische Braziliaanse fotograaf Sebastião Salgado, met beelden van mensen uit het Amazonegebied. Deze bijvoorbeeld:

Aan de boeg van de kano vist Bahahai, vóór zijn broers Tiau (ook met een vis) en Hugi, zijn moeder Xiriaki en zijn vader Ikiji. | Foto: Sebastião Salgado

Mooie plaatjes hoor, daar wil ik niks van zeggen. Ik vond er nog veel meer van het volk van de Suruwaha, in het Zuidwesten van Brazilië : https://viladeutopia.com.br/fortes-livre-e-suicidas-sebastiao-salgado-fotografa-os-suruwaha-na-amazonia/. Ik voel ongemak als ik door die foto’s scrol. Lompheid en gêne. Verwarring. Het lijkt wel een verliefdheid waar die Suruwaha niks van willen weten, van de verliefdheid niet en van mij niet.

Het punt is dat die mensen dus helemaal geen contact met ‘de buitenwereld’ willen, ook niet met mij. Ze zijn als de dood dat het gedaan met ze is als ze dat wel doen. Terecht. Dat is hartverscheurend terecht. Kijk bijvoorbeeld maar naar het lot van de Noord-Amerikaanse indianen. Of naar dat van al die andere indigenous people.

Er zijn nog zo’n tweehonderd volkeren net als de Suruwaha. ’t Was laatst ook nog in het nieuws. Survival International, een organisatie die zich inzet voor de rechten van deze volkeren, rapporteerde dat en alle media namen dat over.

Op de COP30 kunnen partijen in Belém afspraken maken over wat er gedaan moet worden om het leven op deze planeet niet aan moedwillige onverschilligheid ten onder te laten gaan.  Dat is al lastig. Maar rekening houden met wie geen partij is, of wil zijn: dat is het moeilijkste.