Rotganzen, op Wieringen gevangen tbv. langjarig onderzoek | foto: Wim Tijsen, Wierhaven

Het klimaat is nogal groot. Met zo’n 45.000 anderen liepen we er op 26 oktober in Den Haag makkelijk onderdoor. Of doorheen, daar wil ik van af zijn. Van het dubbele aantal merkt het klimaat ook al helemaal niks. Dat bleek in 2023 in Amsterdam bij de Mars voor Klimaat en Rechtvaardigheid. Of in 2024 op de Zuidas. Alle gebouwen van die vervuilende bedrijven staan er ook nog. Zelfs de Verenigde Naties kunnen nog zo wapperen met klimaatrapporten, het klimaat blijkt een veel te groot ding voor de mensheid. Dat ‘verenigd’, daar zit ‘t ‘m in. Iedereen kan er op geheel eigen wijze gewoon onderdoor. Of doorheen. Dus.

Het moet een groot staatsman zijn die daar verandering in kan brengen. “Do not ask what you can do for the climate, but ask what the climate can do for you.” Een aardigheidje voor de inaugurele rede van Rob Jetten?

‘Vraag niet wat u voor het klimaat kan doen, maar vraag wat het klimaat voor u doet!’ zou ik vertalen. Deze variant zou ik inbrengen als het nieuwe kabinet een neoliberaal signatuur heeft. Immers, een net zo vrijmoedige vertaling als het kan wel!  van yes we can!  –  daarbij kan we moeten het wel verdienen! moeiteloos dubbelzinnig aansluiten.

Mochten klimaat en natuur toch in een nog te schrijven hoofdlijnenakkoord opduiken dan opteer ik voor de vertaalvariant: ‘vraag wat het klimaat met u doet!’ Maar voor ze daar in Den Haag de wendbare geestigheid van deze vondst inzien zullen die rotganzen allang weer naar Spitsbergen, Nova Zembla of Taimyr zijn vertrokken. Die rotvogels die de boerenweilanden kaal vreten? Of de Branta Bernicla?

Het klimaat is te groot en ik durf er mijn pensioen onder te verwedden dat in een regeerakkoord frasen zullen staan die extreemrechts en extreemlinks uit het holle hart gegrepen zullen zijn.

In het voorjaar schreef ik al eens over de kanoetstrandlopers. Dit naar aanleiding van de studies toen die uitwezen wat voor gevolgen de klimaatverandering voor die soort betekenen. Voor de rotgans geldt hetzelfde verhaal. Ook hun broedgebieden liggen rond de poolcirkel en als die verder naar het noorden opschuift dan wordt voortplanting een probleem: er is geen land meer benoorden Taimyr.

Rachel Carson opent Silent Spring (1962) met een beschrijving van een wereld waarin geen vogelgeluiden meer klinken. Die waren toen gesmoord door de DDT.  J.F. Kennedy was erg onder de indruk, misschien niet van dat eerste hoofdstuk maar wel van de karrevrachten aan wetenschappelijke bewijzen waarmee Carson de chemische industrie uitdaagde. Haar boek wordt vaak genoemd als het startpunt van de milieubeweging. Meer dan een halve eeuw verder zijn we toe aan een Carson van deze tijd. En leiders die gevoelig zijn voor de argumentatie.

Hoe verder van de Waddenzee en de graslandjes van Wieringen, hoe abstracter de klimaatproblematiek wordt. Hoe groter ook. Dat zal volgende week wel weer blijken op de VN-klimaatconferentie in Brazilië.

Zeker, het klimaat is groot. Maar zeker is ook dat er nog ganzenvangers op Wieringen zijn: gangzers. Dat zijn geen gangsters maar heel erg betrokken mensen die proberen in kaart te krijgen wat de klimaatverandering voor de rotgans betekent.  En voor ons.

Een lege hemel?