De Tuvaluaanse vrouw Suega Apelu staat in de lagune van de hoofdstad van het land, Funafuti | foto Mario Tama

Velen zullen zich de beelden van de toespraak herinneren die de minister van Buitenlands Zaken van Tuvalu, Simon Kofe, hield voor COP26. Hè? Wie? Wat? Waar? Hoezo? Nou, die minister die vier jaar geleden staande in het water de klimaattop in Glasgow toesprak. (Voor de vergeetproef op de som: https://www.youtube.com/watch?v=jBBsv0QyscE).

Afgelopen woensdag bepaalde het Internationaal Gerechtshof in het Vredespaleis in Den Haag dat landen verplicht zijn om het klimaat te beschermen en schade te voorkomen. Doen ze dat niet, dan hebben slachtoffers mogelijk recht op herstelbetalingen. Ik vat het maar even samen. Aan het belang van die uitspraak lijkt niks af te dingen: alle kranten in binnen- en buitenland onderstrepen die als ‘historisch’.

Maar mij leert de geschiedenis dat er nu legers aan juristen van overheden en bedrijven overuren draaien om te verzinnen hoe ze daar onderuit kunnen. Het is toch maar een advies? Op de eerstvolgende klimaattop, COP 30 in Brazilië (10 – 21 november), kunnen we kennis nemen van die juristerij. Of zoveel eerder als kleine eilandstaten als Tuvalu en Vanuatu rechtszaken gaan aanspannen tegen staten die zij verantwoordelijk en aansprakelijk houden voor het onder water stromen van hun eilanden. Vredig zal het er onder die juristen niet aan toe gaan, vrees ik.

Die toespraak van Simon Kofe is bij menigeen wel blijven hangen. Maar de natuur is geen theater. En de acteurs zijn ook geen staten. Of er oorzakelijk verband gelegd kan worden tussen dat water-aan-de-lippen-staande betoog van Kofe en die uitspraak van het Internationaal Gerechtshof zal blijken uit de geschiedenisboekjes die nog geschreven gaan worden. Ik maak me geen illusies: niets zo veranderlijk als de geschiedenis.

Suega Apelu ken ik niet. Maar het gaat om mensen zoals zij. Ik dacht aan mijn moeder toen ik de foto tegenkwam. En aan de natuur die wel ons aller moeder genoemd wordt. Maar dat is beeldspraak. Armoedige beeldspraak. De natuur intussen, de echte natuur . . .