Ganesha

Ook voor de afbeelding van vorige week moet ik mij verontschuldigen. Olifanten zitten niet op bankjes als verdwaalde toeristen. Dat de foto waarschijnlijk gemanipuleerd is vormt geen enkel excuus: iemand moet gemeend hebben dat dat wel grappig is. En dat vind ik grappig? Met memes is het uitkijken geblazen en de zaak is mij veel te ernstig. Ik begaf mij op het hellende vlak van ethische roekeloosheid. Dat spijt mij oprecht, olifanten van deze aarde!

Of ik het met de afbeelding van vandaag beter doe valt nog te bezien. Daarop staat Ganesha afgebeeld, de god van kennis en wijsheid, en van hem durf ik veilig te beweren dat niemand die ooit in het echt heeft zien rondlopen. Zelfs hindoes niet. Wie op het idee kwam een godheid eerst te laten onthoofden en daarna een olifantshoofd op het levenloze lichaam te plaatsen behoort tot de diepe raadselen der godsdiensten. In dat geestelijk domein zijn nog wel buitenissiger verhalen bedacht.

Had ik het over ethische roekeloosheid? Kijk de wereld in, lees de krant, zie de nieuwsuitzendingen: wat een ellende! Voor buitenaardse wezens – zo die er zouden zijn – kan deze aarde bezwaarlijk een aanlokkelijke bestemming zijn. Wat een onherbergzaam oord! Onze planeet kwijnt en kermt, de mensen erop zijn verdwaasd. Toch zijn zij onvermoeibaar doende zelfrechtvaardiging te zoeken voor hun wandaden.

Er wordt wel beweerd dat de moraal van boven komt, de Tien Geboden enzo. Dit is onzin. Moraal is veel ouder dan de mens. Dieren hebben daar weet van. Vul bij boven een godheid naar voorkeur in en sla gade wat er gebeurt als je iemand tegenkomt die iets anders had bedacht: de hel breekt los.

Er wordt ook wel beweerd dat de huidige morele chaos het gevolg is van de secularisatie. Ook dat is onzin. Al zit er wel iets in dat mensen niets meer heilig is. Maar terug willen keren naar geloofsopvattingen en overtuigingen die juist veel van de huidige ellende hebben veroorzaakt is ronduit misdadig. Weer: de aarde onderwerpen? De vrouw onderwerpen? Andere rassen en hun volkeren onderwerpen? Alle dieren onderwerpen? Ik heb het nog maar even niet over andere geloven, gender, biologische landbouw, circulaire economie, havermout of vuurwerk. Het knettert al genoeg. Berg je maar als een machthebber beweert dat -ie door god gezonden is. Als de leperd seculier beweert dat – ie ‘de stem van het volk’ vertegenwoordigt trouwens ook. Er is geen enkele garantie dat wat veel mensen zouden willen ook het goede is.

Vergeef me, alweer, olifanten op deze aarde, als ik nu zeg dat je wel een olifantshuid moet hebben om het gekerm van de aarde en alle levende wezens daarop niet te horen. Taal is lomp en de beeldspraak gebrekkig, ik weet het. En ik weet ook hoe gevoelig jullie zijn. Hoe wonderbaarlijk goed jullie geheugen. Jullie hebben nog weet van een wereld voor er mensen waren.