Beeld: satelietopname van het Waddengebied, links onderin het Balgzand

‘Droeg jij toen een sweater?’ vroeg mijn vrouw bevreemd toen zij mijn notitie van gisteren had gelezen. ‘Met een boodschap?’ Dat klonk nog onthutster. ‘Wees wijs met de Waddenzee? En, hoe staat het nu met jouw fietsende wijsheid?’ In het kwart van die halve eeuw dat wij nu met elkaar gaan had zij mij nooit anders gezien dan in een overhemd met een jasje. Wel met spijkerbroek, want ik wilde voor onze leerlingen wel natuurlijk benaderbaar blijven. Tegenwoordig draag ik onopvallende vesten. Langs het Wad zwerf ik nog even graag.

Kennis en wijsheid onderhouden een bijzondere betrekking. De kennisgeving van het Centraal Justitieel Incasso Bureau, bijvoorbeeld, dat je toen en toen daar en daar de snelheidslimiet hebt overtreden kan leiden tot het zelfinzicht wat stom van mij. Dat is nog lang geen wijsheid maar zou daartoe kunnen leiden. Het is overigens flauwekul dat wijsheid met de jaren komt. Mijn vrouw, bijvoorbeeld, lijkt van oordeel dat bonnen tot de vaste lasten behoren. Dat is helemaal niet zo maar niettemin blijft zij dat van oordeel. Ik laat nu maar in het midden bij wie de wijsheid haperde. Ik wou het alleen maar even over een makkelijk voorbeeld hebben om dan te accelereren naar een hoger niveau.

De volgende scenario’s zijn denkbaar.

1. Ontkenning (ik houd mij altijd aan de toegestane snelheid)
2. De schuld bij de ander leggen (jij reed toen en toen en daar en daar)
3. Vergoelijking (we dreigden te laat te komen; iedereen reed daar te hard)
4. De meting ongeldig verklaren (ik reed op cruisecontrol; die camera deugt niet)
5. Het verkeersreglement ter discussie stellen (30? Dáár?!)

De eerste drie reflexen blijven binnenskamers en iedereen kan naar aard en gedrag één naar voorkeur inkleuren. Als je daar eenmaal mee begint is er geen houden meer aan! Niettemin, betaald zal er moeten worden.

Bij 4. moet er een bezwaarschrift aan het CJIB worden opgesteld: de feiten worden ter discussie gesteld. Huur een goeie tekstschrijver in. Succes! Overigens, wél eerst betalen.

Bij 5. zijn er verschillende voortzettingen mogelijk. De parlementaire weg is hobbelig en tijdrovend maar voorkomt in elk geval het Siciliaanse verkeersbeeld van wie er het eerst is heeft voorrang. Dat geeft maar ander ongemak.

Kinderachtig allemaal, hè? Dan nu de accelaratie. Het Wad is natuurlijk geen verkeersplein, al lijken sommigen daar wel zo over te denken. De vergelijking betreft hier de reactiepatronen. ‘Hoe kan ik met mijn garnalenkottertje de Waddenzee nou leegvissen?’ (1) ‘Dat doen alleen die Urkers natuurlijk met hun verwoestend grote sleepnetten.’ (2) ‘Iedereen wil op vrijdag toch z’n sliptongetje op het bord?’(3) ‘Wat weten die pennenlikkers nou van vis?’(4). ‘Dat maken wij als beroepsvissers zelf wel uit.’ (5).

Alweer toegegeven, de vergelijking is krom. De vele malen desastreuzere klimaatverandering en de almaar stijgende waterspiegel krijg ik er niet goed in geprutst. Over de vogels heb ik het nog niet eens gehad en evenmin over de schaamteloze ontkenning van klimaatverandering. De werkelijkheid is altijd weerbarstiger, grimmiger en nog onontkoombaarder. Maar als ik nou eens goed mijn best zou doen dan lukt het vast wel om het eindeloze gesodemieter om (bijvoorbeeld) het traineren van verbod op de kokkelvisserij of het schaamteloze gekronkel om toch in de Waddenzee naar gas te boren ergens in het schema onder te brengen. ‘Het is niet erin, maar eronder’, beweert de NAM met droge ogen. En: ‘de Nederlander wil in de winter toch een brandende kachel?’ Let op dat ‘de’. Ik draag een vest bij kil weer.

Eén fundamenteel verschil met een opgelopen verkeersbon moet benoemd: het Wad kent helemaal geen CJIB. Dat wezenlijke verschil maakt de situatie alleen maar verdrietiger. Als wij niks doen verdwijnt zij gewoon. Tja, dan is dat probleem ook opgelost.

Zullen we de komende vakantie op de fiets naar Schiermonnikoog? stel ik mijn vrouw voor, zwetend op mijn beproeving van wijsheid. En zal ik bij de Waddenvereniging eens informeren of ze die sweaters nog hebben?