Hoe gaat alles vanzelf? Oeps! dacht ik, toen ik die vraag van gisteren teruglas. Die ging over de smienten. Maar natuurlijk ook over alle vogels met trekgedrag. En over mijn verwondering daarover – en mijn gevoel deel uit te maken van bewegingen in de natuur die ontzagwekkend veel groter zijn dan mijn particuliere leventje. De eerste keer dat die vraag hoe gaat alles vanzelf? zich in alle verpletterende eenvoud aan mij voordeed, was toen ik aan het Wad woonde en de miljoenen en miljoenen bewegingen van al die vogels gadesloeg. Dag na dag, eb na vloed, de seizoenen in en uit, jaar na jaar, getijde na getijde. Wat doen die strandlopertjes híer? Wat doen de wulpen dáár? Wat roepen de tureluurtjes? Waarom houden de eidereenden zich elders op? De vraag opende een poort naar een totaal ander dimensie, één die veel belangrijker was dan wat op dat moment persoonlijk voor mij van belang was.

‘Het gaat vanzelf’ betekent vooral: het gaat moeiteloos. Weerstand, tegenstand wordt harmonieus opgelost omdat er een harmonie is die groter is dan het individuele belang. Je kunt ook zeggen dat ego geen rol speelt. Er is geen Super Smient. Vergelijk daar de ontmoeting gisteren tussen de president van Oekraïne en die van de Verenigde Staten eens mee.

Hoeveel wonderlijker dan die der smienten is de werkelijkheid van de mensen. Wu wei, dacht ik steeds maar toen deze horror tot mij kwam. Wu wei.